Caltech araştırmacıları, uzayda astronot yardımı olmadan bir yapı inşaatını başarıyla tamamladı.
Otonom Truss İnşaatı
Caltech tarafından tasarlanan ve Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) tarafından finanse edilen otonom bir truss inşaat cihazı, uzayda ilk kez bir yapı inşa etmeyi başardı. Bu cihaz, DARPA’nın Novel Orbital and Moon Manufacturing, Materials, and Mass-efficient Design (NOM4D) programının bir parçası olarak geliştirilmiştir. Cihaz, yakınlardaki dispenserlerden strut ve eklemleri alarak tekrar eden bir şekilde çevresel bir truss’ın aynı bölümlerini (bays) bir araya getiren otonom bir manipülatörden oluşuyor.
Uzaydaki İlk Otonom İnşaat
Caltech’in Aeronautics and Civil Engineering alanında öğretim üyesi olan Sergio Pellegrino, “Bu, uzayda otonom olarak inşa edilen ilk yapı” dedi. Pellegrino, Caltech’in Autonomous In-Space Tensioned Reflector Assembly (ASTRA) gösterisinin lideridir ve bu proje, son altı aydır uzayda 1.4 metre çapında bir reflektör anteni inşa etmeye çalışmaktadır. Proje, kompozit fiber tüpler, alüminyum eklemler ve Kapton yansıtıcı yüzey kullanmaktadır.
Proje Gelişimi ve Zorluklar
DARPA’ya göre, otonom robotik montaj, yüksek teknoloji K’Nex veya Tinkertoy yapıları bir araya getirmeye benzemektedir. Ancak, uzayda otomatik inşa süreci çocuk oyununa benzemez. Ekip, zaman kısıtlamaları nedeniyle antenin yalnızca ilk bölümünü inşa edebildi, ancak bu gösterim, önerilen montaj konseptinin uygulanabilirliğini göstermiştir.
Büyük Yapıların Otonom İnşası
Böyle büyük yapılar, roketlerin fairing boyutları ile sınırlıdır. Uzay keşiflerinin başlangıcından itibaren, büyük yapıların yörüngeye veya ötesine taşınması için iki yöntem kullanılmıştır: yapıları katlayarak fırlatmak ve uzayda açmak ya da bölümleri bir dizi fırlatma ile bir araya getirmek. Artık, uzayda doğrudan inşa etmek için üçüncü bir seçeneğe ihtiyaç vardır.
DARPA’nın NOM4D Programı
NOM4D programı, 2022 yılında başlatılmıştır ve nihai hedefi, “ham maddeleri Dünya’dan uzayda üretim için taşımak” olarak belirlenmiştir. Caltech’in ASTRA gösterimi, NOM4D programının üçüncü aşamasına geçmeyi başaran iki projeden biridir. Diğer proje, University of Illinois Urbana-Champaign tarafından yönetilmektedir ve Uluslararası Uzay İstasyonu’na bağlı bir modül kullanarak karbon tüplerinin uzayda sertleştirilmesi yöntemini test edecektir.
Uzaya Ulaşım ve Deneysel Çalışmalar
ASTRA, 30 Mart 2026 sabahı Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü’nden alındı ve Momentus Inc.’in Vigoride 7 orbital uzay aracı ile düşük Dünya yörüngesine taşındı. ASTRA yükü, yaklaşık 1 metreküp boyutunda olup, truss’ın iki önceden inşa edilmiş bölümü ile birlikte bir manipülatör içermektedir.
Sonuçlar ve Gelecek Araştırmalar
ASTRA’nın misyonu Aralık ayında sona ererken, ekip, önerilen uzayda montaj yaklaşımının uygulanabilir olduğunu göstermiştir. Pellegrino, “Yapıların, yerde önceden inşa edilemediği boyut sınırına ulaştığınızda, bunları uzayda nasıl inşa edeceğinizi düşünmelisiniz” dedi. Bu çalışma, yalnızca astronomi ve astrofizik için değil, aynı zamanda iletişim ve uzay güneş enerjisi için de faydalı olabilir.
