Gram altının tek bir fiyatı varmış gibi görünse de yatırımcının karşısına çıkan rakamlar aynı şeyi ifade etmiyor.
Uluslararası piyasada altının fiyatı ons üzerinden belirleniyor. Türkiye’deki teorik gram altın değeri ise esas olarak ons altın fiyatı ve dolar/TL kuru üzerinden hesaplanıyor.
Ancak bu hesaplama, bir kuyumcunun müşterisine fiziki gram altını hangi fiyattan satacağını tek başına belirlemiyor.
Ekrandaki fiyatla kuyumcu fiyatı arasındaki fark da burada başlıyor.
Kapalıçarşı ayrı bir fiziki piyasa
Kapalıçarşı, Türkiye’deki fiziki altın ticaretinin en önemli merkezlerinden biri. Burada oluşan fiyatlarda uluslararası altın fiyatının yanı sıra piyasadaki fiziki altın arzı ve talebi de etkili oluyor.
Fiziki altına talebin hızla yükseldiği dönemlerde Kapalıçarşı fiyatı teorik gram altın değerinin üzerine çıkabiliyor. Talebin zayıfladığı veya piyasada fiziki altının daha rahat bulunduğu dönemlerde ise bu fark daralabiliyor.
Bu nedenle yatırımcının telefonunda gördüğü gram altın rakamıyla Kapalıçarşı’daki satış fiyatının birebir aynı olması gerekmiyor.
Kuyumcunun da alış ve satış fiyatı var
Bir başka önemli nokta alış-satış makası.
Kuyumcu altını müşteriden aldığı fiyatla aynı rakama satmıyor. İşletme maliyetleri, stok riski, piyasanın oynaklığı ve ürünün yeniden satılabilirliği alış ve satış fiyatı arasındaki farkı etkiliyor.
Altın fiyatlarının çok hızlı hareket ettiği dönemlerde bu makas daha da açılabiliyor.
Özellikle hafta sonlarında ve uluslararası piyasaların kapalı olduğu saatlerde kuyumcular, piyasa yeniden açıldığında ortaya çıkabilecek fiyat değişimine karşı alış ve satış arasındaki farkı genişletebiliyor.
Gram altın ile ziynet altını aynı değil
Fiyat karşılaştırırken ürünün ne olduğuna da dikkat etmek gerekiyor.
24 ayar gram altın, çeyrek altın, Cumhuriyet altını, 22 ayar bilezik veya işçilik içeren bir mücevher aynı fiyatlama sistemiyle satılmıyor.
Darphane ürünlerinde ürün primi ve piyasadaki arz-talep dengesi devreye girerken, bilezik ve mücevherde işçilik de fiyatın bir parçasını oluşturuyor.
Bu nedenle yalnızca içerdiği saf altın miktarını hesaplayarak kuyumcudaki satış fiyatına ulaşmak her zaman mümkün değil.
Altın ithalatındaki kota da fiyatları etkiledi
Türkiye’de fiziki altın piyasasının son yıllardaki önemli başlıklarından biri işlenmemiş altın ithalatına uygulanan kota oldu.
İşlenmemiş altın ithalatındaki hızlı artışın cari denge üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla Ağustos 2023’te aylık kota uygulamasına geçildi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı da kota uygulaması sırasında uluslararası piyasalarla Türkiye’deki fiyatlar arasında marj oluştuğunu belirterek mücevher ihracatçıları ve kuyum işletmelerinin altına erişimini artıracak düzenlemeler yaptı.
Dolayısıyla dünya piyasasındaki ons fiyatıyla Türkiye’deki fiziki altın fiyatının ayrışmasında yalnızca kuyumcunun uyguladığı makas değil, iç piyasadaki fiziki altın arzı da rol oynayabiliyor.
Bankadaki gram neden başka?
Bankalarda görülen gram altın fiyatı da fiziki kuyumcu piyasasından farklı bir yapıya sahip.
Bankalar kendi likidite koşullarına göre alış ve satış fiyatlarını belirliyor ve kendi makaslarını uyguluyor. Banka hesabındaki gram altın ayrıca müşterinin eline fiziki olarak teslim edilen standart bir kuyumcu ürünüyle aynı işlem değil.
Bu nedenle aynı dakika içerisinde banka ekranında, Kapalıçarşı’da ve mahalledeki kuyumcuda üç farklı gram altın fiyatıyla karşılaşmak mümkün.
Hangi fiyata bakmak gerekiyor?
Altın alacak kişi açısından önemli olan yalnızca internette görülen gram altın fiyatı değil.
Fiziki altın alınacaksa kuyumcunun satış fiyatına, eldeki altın bozdurulacaksa alış fiyatına bakılması gerekiyor.
Daha sağlıklı bir karşılaştırma için aynı ürünün aynı anda hem alış hem satış fiyatını sormak önemli.
Bir kuyumcunun gram altını daha düşük fiyattan satması tek başına avantaj anlamına gelmeyebilir. Aynı kuyumcunun geri alış fiyatı da karşılaştırılmalı.
Peki bugün makas ne kadar?
28 Eylül sabahı Kapalıçarşı piyasa verilerinde gram altında alış fiyatı yaklaşık 6.702 TL, satış fiyatı ise 6.708 TL seviyesinde bulunuyor. Böylece referans piyasadaki alış-satış makası yaklaşık 6 TL düzeyinde.
Ancak bu rakam, yatırımcının her kuyumcuda 6 TL’lik farkla işlem yapabileceği anlamına gelmiyor. Fiziki gram altının markası, ambalajı, kuyumcunun stok durumu, bulunduğu bölge ve piyasanın oynaklığı perakende alış-satış makasını büyütebiliyor.
Bu nedenle kuyumcudan fiziki altın alırken yalnızca vitrindeki satış fiyatına bakmak yerine iki rakamı birden sormak gerekiyor: “Kaça satıyorsunuz, şimdi geri alsanız kaça alırsınız?”
Yatırımcının gerçek alış-satış maliyetini gösteren rakam da bu iki fiyat arasındaki fark.
Kaynak: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı; Kapalıçarşı piyasa verileri
